Spot Trading vs Futures Trading

Spot Trading Nedir?

Spot trading, bir varlığı gerçek fiyatından satın alıp doğrudan sahip olduğunuz işlem türüdür. Bitcoin’i 60.000 USD’den satın aldığınızda, o Bitcoin artık sizindir. Cüzdan adresinizde görürsünüz, istediğiniz zaman transfer edebilirsiniz.

Spot piyasada işlem yaptığınızda:

• Varlığın tamamına sahip olursunuz
• Borcunuz yoktur
• Fiyat sıfıra düşse bile likidasyon riski yoktur (sadece değer kaybedersiniz)
• Sadece yükseliş yönünde kar edebilirsiniz (önce al, sonra sat)

Örnek: 1.000 USD ile 60.000 USD fiyatından Bitcoin aldığınızda, 0.01667 BTC’ye sahip olursunuz. Fiyat 66.000 USD’ye çıkarsa varlığınız 1.100 USD değer kazanır. Yüzde 10 kar elde edersiniz.

Futures Trading Nedir?

Futures (vadeli işlem) trading’de gerçek varlığı satın almazsınız. Bunun yerine bir kontrat üzerinden işlem yaparsınız. Bu kontrat, varlığın gelecekteki fiyatına dair bir anlaşmadır.

Perpetual futures (sürekli vadeli işlem) kontratlarının vadesi yoktur, sürekli açık kalabilir. Kripto piyasasında en yaygın futures türü budur.

Futures piyasada işlem yaptığınızda:

• Varlığa sahip olmazsınız, sadece fiyat farkını trade edersiniz
• Kaldıraç kullanabilirsiniz (örneğin 5x, 10x)
• Hem yükseliş (long) hem düşüş (short) yönünde işlem açabilirsiniz
• Likidasyon riski vardır
• Funding rate ödersiniz veya alırsınız

Örnek: 1.000 USD teminatla 5x kaldıraçla 60.000 USD fiyatından long pozisyon açarsanız, 5.000 USD değerinde pozisyon kontrol edersiniz. Fiyat 66.000 USD’ye çıkarsa yüzde 10’luk hareket 5x ile çarpılır ve yüzde 50 kar elde edersiniz, yani 500 USD.

Karşılaştırma Tablosu

Futures’ın Avantajları

Kaldıraç etkisi: 1.000 USD ile spot’ta sadece 1.000 USD’lik pozisyon açabilirsiniz. Futures’ta 5x kaldıraçla 5.000 USD’lik pozisyon kontrol edebilirsiniz. Bu, aynı sermayeyle daha fazla grid seviyesi açabilmeniz demektir.

Çift yön: Spot’ta sadece fiyat yükselince kar edersiniz. Futures’ta fiyat düşerse short pozisyonla kar edebilirsiniz. Grid bot stratejisinde bu esneklik önemlidir.

Sermaye verimliliği: Futures’ta teminat olarak sadece pozisyonun bir kısmını yatırırsınız. Kalan sermayenizi başka işlemler için kullanabilirsiniz.

Futures’ın Riskleri

Likidasyon: Kaldıraçlı pozisyonda fiyat belirli bir seviyeye geldiğinde tüm teminatınızı kaybedebilirsiniz. 10x kaldıraçla açılan bir long pozisyon, yaklaşık yüzde 10 düşüşte likide olur.

Funding rate maliyeti: Perpetual futures’ta her 8 saatte bir funding rate ödenir veya alınır. Uzun süreli pozisyonlarda bu maliyet birikir. Örneğin yüzde 0.01’lik 8 saatlik oran, 30 günde yaklaşık yüzde 0.9 maliyet oluşturur.

Karmaşıklık: Margin, likidasyon fiyatı, funding rate gibi ek kavramları anlamak gerekir.

Grid Trading Bağlamında

Grid trading için futures piyasası genellikle daha avantajlıdır:

• Daha fazla grid seviyesi: Kaldıraç sayesinde aynı sermayeyle daha fazla seviye oluşturabilirsiniz
• Düşük teminat: Her grid seviyesi için daha az sermaye bağlarsınız
• Çift yönlü strateji: Long grid + short grid birlikte çalışabilir

Ancak risk yönetimi şart: düşük kaldıraç (2x-5x), dar grid aralığı ve yeterli teminat olmadan futures grid trading tehlikeli olabilir.

Spot grid trading ise daha güvenlidir: likidasyon riski yoktur, gece rahat uyursunuz, ancak sermaye ihtiyacı daha yüksektir.

Hangisini Seçmeli?

Spot tercih edin eğer:

• Trading’e yeni başlıyorsanız
• Likidasyon riskini tamamen ortadan kaldırmak istiyorsanız
• Uzun vadeli tutma (HODL) stratejisi de izliyorsanız

Futures tercih edin eğer:

• Sermaye verimliliği önemli ise
• Short pozisyon da açmak istiyorsanız
• Risk yönetimi kavramlarını anlıyorsanız

Özet

• Spot trading’de varlığı gerçekten satın alırsınız, futures’ta kontrat üzerinden işlem yapılır
• Futures kaldıraç sunar: 5x kaldıraçla 1.000 USD, 5.000 USD gibi çalışır
• Futures’ta short pozisyon açılabilir, spot’ta sadece long mümkündür
• Likidasyon riski sadece futures’ta vardır
• Grid bot stratejisi için futures daha verimli ancak daha risklidir
• Yeni başlayanlar için spot trading daha güvenli bir başlangıçtır

Sonraki Adım

Order Book Nedir? yazısında işlemlerin gerçekleştiği emir defterini ve fiyatın nasıl oluştuğunu öğrenin.