Order Book Nedir?

Emir Defteri Kavramı

Order book (emir defteri), bir borsada alınmayı ve satılmayı bekleyen tüm emirlerin listesidir. Her borsa, her işlem çifti için ayrı bir emir defteri tutar. Örneğin BTC/USD için bir order book, ETH/USD için ayrı bir order book vardır.

Order book, alışveriş sitelerindeki “sepete ekle” mantığından farklı çalışır. Burada alıcı ve satıcı birbirini bulana kadar emirler kuyrukta bekler. Fiyat uyuşmazsa işlem gerçekleşmez.

Order Book Yapısı

Bir order book iki taraftan oluşur:

Bid (Alış) tarafı: Satın almak isteyen kişilerin emirleri. En yüksek fiyattan en düşüğe doğru sıralanır. Örneğin:

Ask (Satış) tarafı: Satmak isteyen kişilerin emirleri. En düşük fiyattan en yükseğe doğru sıralanır:

Bu örnekte en yüksek alış emri 59.950 USD, en düşük satış emri 60.000 USD’dir. Aradaki 50 USD’lik fark spread olarak adlandırılır.

Fiyat Nasıl Oluşur?

Fiyat, alıcı ve satıcının buluştukları noktada oluşur. Eğer biri 60.000 USD’den satın almak isterse ve o fiyatta satış emri varsa, işlem anında gerçekleşir.

Örnek senaryo: Bir trader “60.000 USD’den 0.20 BTC al” diye market order gönderirse, ask tarafındaki 60.000 USD fiyatlı 0.30 BTC’lik emirden 0.20 BTC alınır. Kalan 0.10 BTC hâlâ order book’ta bekler.

Eğer aynı trader 0.50 BTC almak isterse, önce 60.000 USD’deki 0.30 BTC tüketilir, sonra 60.050 USD’deki emirden 0.20 BTC alınır. Bu durumda ortalama alış fiyatı 60.020 USD olur. Buna slippage denir.

Derinlik (Depth) Nedir?

Derinlik, order book’taki emirlerin toplam hacmini ifade eder. Derin bir order book’ta her fiyat seviyesinde yüksek miktarda emir vardır. Bu durumda büyük bir işlem bile fiyatı fazla hareket ettirmez.

Sığ bir order book’ta ise az miktarda emir vardır. Küçük bir işlem bile fiyatı önemli ölçüde oynatabilir.

Örnek: 100.000 USD’lik bir alış emri derin bir piyasada fiyatı sadece 10 USD oynatırken, sığ bir piyasada 500 USD oynatabilir.

Derinlik genellikle depth chart olarak görselleştirilir. X ekseninde fiyat, Y ekseninde kümülatif miktar gösterilir. Bid tarafı genellikle yeşil, ask tarafı kırmızı renktedir.

Order Book Okuma Pratiği

Order book’u okurken şu soruları sorun:

Destek ve direnç seviyesi var mı? Belirli fiyat seviyelerinde büyük emirler (duvar) görürseniz, o seviye güçlü destek veya direnç olabilir. Örneğin 59.500 USD’de 10 BTC’lik alış emri varsa, fiyatın o seviyenin altına düşmesi zordur.

Dengesizlik var mı? Alış tarafında satış tarafından çok daha fazla hacim varsa, fiyat yukarıya baskılı olabilir. Tersi de geçerlidir.

Spread ne kadar? Dar spread likidite yüksek demektir. Geniş spread ise işlem maliyetinizi artırır.

Grid Trading ve Order Book

Grid trading stratejisi doğrudan order book ile etkileşir. Grid bot, belirlenen fiyat seviyelerine limit alış emirleri yerleştirir. Bu emirler order book’un bid tarafına eklenir.

Örneğin 59.000 ile 61.000 USD arasında 5 seviyeli bir grid düşünün:

• 59.000 USD’de alış emri (bid tarafında)
• 59.500 USD’de alış emri (bid tarafında)
• 60.000 USD’de alış emri (bid tarafında)
• 60.500 USD’de take profit satış emri (ask tarafında)
• 61.000 USD’de take profit satış emri (ask tarafında)

Fiyat 59.500 USD’ye düştüğünde, o seviyedeki alış emri gerçekleşir (fill olur). Ardından 60.000 USD’ye take profit emri eklenir. Bu döngü sürekli tekrarlanır.

Grid bot’un emirleri order book’a likidite ekler. Bu nedenle grid bot kullanıcıları genellikle maker olarak işlem yapar ve daha düşük komisyon öder.

Özet

• Order book, bekleyen alış (bid) ve satış (ask) emirlerinin listesidir
• Fiyat, alıcı ve satıcının buluştukları noktada oluşur
• Derinlik, order book’taki toplam hacimdir; derin piyasalar daha stabil fiyat sunar
• Büyük emirler fiyat destek ve direnç seviyelerini gösterir
• Spread, en iyi alış ve satış fiyatı arasındaki farktır
• Grid bot emirleri order book’a likidite ekler ve maker olarak çalışır

Sonraki Adım

Bid, Ask ve Spread Nedir? yazısında spread kavramını daha detaylı inceleyecek ve işlem maliyetinizi nasıl etkilediğini öğreneceksiniz.