Bid, Ask ve Spread Nedir?

Bid Fiyatı Nedir?

Bid fiyatı, piyasadaki en yüksek alış teklifini ifade eder. Başka bir deyişle, şu an bir varlığı satın almak isteyen kişilerin ödemeye hazır olduğu en yüksek fiyattır.

Örneğin BTC/USD piyasasında şu an bid fiyatı 59.980 USD ise, en az bir alıcı 59.980 USD’den Bitcoin almaya hazır demektir. Siz hemen satmak isterseniz, varlığınız bu fiyattan satılır.

Bid tarafında birden fazla emir olabilir. 59.980 USD’de 0.5 BTC, 59.970 USD’de 1.2 BTC, 59.960 USD’de 0.8 BTC gibi. En üstteki (en yüksek) fiyat best bid olarak adlandırılır.

Ask Fiyatı Nedir?

Ask fiyatı, piyasadaki en düşük satış teklifini ifade eder. Satıcılar arasında varlığını en ucuza satmaya razı olan kişinin fiyatıdır.

Örneğin ask fiyatı 60.000 USD ise, en az bir satıcı 60.000 USD’den Bitcoin satmaya hazır demektir. Siz hemen almak isterseniz, bu fiyattan alırsınız.

Ask tarafında da birden fazla emir olabilir. 60.000 USD’de 0.3 BTC, 60.010 USD’de 0.9 BTC, 60.020 USD’de 1.5 BTC gibi. En alttaki (en düşük) fiyat best ask olarak adlandırılır.

Spread Nedir?

Spread, best ask ile best bid arasındaki farktır. Formül basittir:

Spread = Best Ask - Best Bid

Örneğimizde: 60.000 - 59.980 = 20 USD

Yüzdesel olarak hesaplamak için:

Spread (%) = (Ask - Bid) / Ask x 100

Örneğimizde: (60.000 - 59.980) / 60.000 x 100 = yaklaşık yüzde 0.033

Spread Neden Önemli?

Spread, her işlemde ödediğiniz görünmez bir maliyettir. Bir varlığı alıp hemen satarsanız, spread kadar zarar edersiniz.

Örnek: BTC’yi 60.000 USD’den (ask) alıp hemen 59.980 USD’den (bid) satarsanız, 20 USD kaybedersiniz. Bu kayıp komisyon haricinde, sadece spread’den kaynaklanır.

Toplam işlem maliyetiniz şu şekilde hesaplanır:

Toplam Maliyet = Spread Maliyeti + Komisyon (Fee)

100 USD’lik bir işlemde yüzde 0.033 spread maliyeti 0.033 USD, yüzde 0.05 komisyon ise 0.05 USD’dir. Toplam maliyet yaklaşık 0.083 USD olur. Küçük görünebilir, ancak gün içerisinde yüzlerce işlem yapan bir bot için bu maliyet birikir.

Dar Spread vs Geniş Spread

Dar spread (tight spread) iyi işaretle okunur:

• Yüksek likidite var, çok sayıda alıcı ve satıcı mevcut
• İşlem maliyeti düşük
• Fiyat kaymaları (slippage) az
• Örnek: BTC/USD gibi büyük piyasalarda spread genellikle yüzde 0.01-0.05 aralığındadır

Geniş spread (wide spread) dikkat gerektirir:

• Düşük likidite, az sayıda alıcı ve satıcı
• İşlem maliyeti yüksek
• Fiyat kaymaları fazla
• Örnek: Düşük hacimli altcoin piyasalarında spread yüzde 0.5-2 arasında olabilir

Spread genellikle şu durumlarda genişler:

• Düşük işlem hacimli saatlerde (gece, hafta sonu)
• Yüksek volatilite dönemlerinde (ani fiyat hareketleri)
• Düşük likiditeye sahip varlıklarda

Grid Trading ve Spread İlişkisi

Grid trading stratejisinde spread doğrudan kârlılığa etki eder. Grid bot, belirli fiyat seviyelerine limit alış emirleri koyar ve fiyat yükselince limit satış emri (take profit) gönderir.

Örnek bir grid hesabı:

• Grid aralığı: 100 USD (bir alt seviyeden üst seviyeye mesafe)
• Spread: 20 USD
• Komisyon (maker): yüzde 0.02 (alış ve satış toplam yüzde 0.04)
• İşlem büyüklüğü: 1.000 USD

Brüt kar: 100 USD (grid aralığı) Spread maliyeti: yaklaşık 0.33 USD (yüzde 0.033) Komisyon maliyeti: 0.40 USD (yüzde 0.04) Net kar: yaklaşık 99.27 USD

Bu örnekte spread maliyeti küçük kalır. Ancak grid aralığı daraldıkça spread’in etkisi büyür:

• Grid aralığı 20 USD ise: 20 USD brüt kar, 0.33 USD spread, 0.40 USD komisyon = 19.27 USD net kar
• Grid aralığı 5 USD ise: 5 USD brüt kar, 0.33 USD spread, 0.40 USD komisyon = 4.27 USD net kar

Grid aralığı ne kadar darsa, spread’in toplam kâra oranı o kadar büyür.

Spread’i Minimize Etme Yolları

• Likit piyasalarda işlem yapın: BTC, ETH gibi yüksek hacimli varlıklar daha dar spread sunar
• Yüksek hacimli saatleri tercih edin: ABD ve Avrupa piyasalarının açık olduğu saatlerde spread dardır
• Limit order kullanın: Market order yerine limit order kullanarak spread maliyetinden kaçınabilirsiniz
• Grid aralığını spread’e göre ayarlayın: Grid aralığı, spread’in en az 10 katı olmalıdır

Özet

• Bid, piyasadaki en yüksek alış teklifidir; ask ise en düşük satış teklifidir
• Spread, ask ile bid arasındaki farktır ve her işlemde görünmez bir maliyet oluşturur
• Dar spread yüksek likiditeyi, geniş spread düşük likiditeyi gösterir
• Grid trading’de grid aralığı daraldıkça spread’in kârlılık üzerindeki etkisi artar
• Limit order kullanarak spread maliyetini azaltabilirsiniz
• Grid aralığı, spread’in en az 10 katı olacak şekilde ayarlanmalıdır

Sonraki Adım

Maker vs Taker Farkı yazısında limit ve market emirlerin komisyon farklarını ve grid bot’un neden maker avantajından yararlandığını öğrenin.