Maker vs Taker Farkı

Maker Nedir?

Maker, piyasaya likidite ekleyen trader’dır. Bir limit emir koyduğunuzda ve bu emir hemen eşleşmezse, order book’a yeni bir emir eklenmiş olur. Bu emirle siz piyasaya likidite sağlarsınız ve “maker” olursunuz.

Örnek: BTC fiyatı 60.000 USD iken siz 59.500 USD’den alış emri koyarsanız, bu emir hemen eşleşmez. Order book’un bid tarafında bekler. Fiyat 59.500 USD’ye düştüğünde emriniz gerçekleşir. Bu işlemde siz maker olursunuz.

Maker’ların temel özelliği: Emri koyduktan sonra eşleşmeyi beklerler. Sabırlı trader’dırlar.

Taker Nedir?

Taker, piyasadan likidite alan trader’dır. Market order gönderdiğinizde veya limit emriniz anında eşleştiğinde, order book’taki mevcut bir emri tüketirsiniz. Bu durumda “taker” olursunuz.

Örnek: BTC fiyatı 60.000 USD iken siz 60.000 USD’den market alış emri gönderirsiniz. Order book’taki 60.000 USD fiyatlı satış emri anında eşleşir. Siz taker olursunuz.

Taker’ların temel özelliği: Anında işlem isterler. Acil işlem yapan trader’dırlar.

Fee (Komisyon) Farkı

Borsalar, maker ve taker için farklı komisyon oranları uygular. Maker’lar piyasaya likidite eklediği için genellikle daha düşük komisyon öder. Hatta bazı borsalar maker’lara negatif komisyon bile verir (yani işlem başına ödeme yapar).

Tipik bir komisyon tablosu:

Bu iki oran arasındaki fark küçük görünebilir, ancak yüksek hacimli işlemlerde ciddi bir maliyet farkı oluşturur.

Rakamlarla Karşılaştırma

Aylık 100.000 USD hacimde işlem yaptığınızı düşünelim:

Tüm işlemler taker olarak: 100.000 x yüzde 0.05 = 50 USD komisyon

Tüm işlemler maker olarak: 100.000 x yüzde 0.02 = 20 USD komisyon

Fark: Ayda 30 USD tasarruf. Yılda 360 USD.

Şimdi aylık 1.000.000 USD hacimde işlem yapan bir grid bot düşünün:

Taker: 1.000.000 x yüzde 0.05 = 500 USD Maker: 1.000.000 x yüzde 0.02 = 200 USD

Fark: Ayda 300 USD, yılda 3.600 USD. Bu fark doğrudan net kârınızı etkiler.

Bir İşlem Ne Zaman Maker, Ne Zaman Taker Olur?

Kural basittir: Emriniz order book’a eklenip beklerse maker, anında eşleşirse taker.

Maker olan durumlar:

• Mevcut fiyatın altında limit alış emri (buy below market)
• Mevcut fiyatın üstünde limit satış emri (sell above market)
• Post-only emri (zorla maker yapar, taker olacaksa iptal eder)

Taker olan durumlar:

• Market order (alış veya satış)
• Mevcut fiyatın üstünde limit alış emri (anında eşleşir)
• Mevcut fiyatın altında limit satış emri (anında eşleşir)
• Stop-loss tetiklendiğinde (genellikle market order’a dönüşür)

Grid Trading’de Maker Avantajı

Grid trading stratejisi doğası gereği maker ağırlıklıdır. Bunun nedeni, grid bot’un çalışma mantığı ile ilgilidir.

Grid bot şu şekilde çalışır:

1. Mevcut fiyatın altındaki seviyelere limit alış emirleri koyar
2. Fiyat düşüp emri doldurulunca, üstündeki seviyeye limit satış (TP) emri koyar
3. Her iki durumda da emir order book’a eklenir ve eşleşmeyi bekler

Her iki adımda da emir mevcut fiyattan uzakta konumlandırılır. Bu nedenle emirler genellikle anında eşleşmez ve order book’ta bekler. Sonuç olarak grid bot işlemlerinin büyük çoğunluğu maker olarak gerçekleşir.

Somut örnek:

• BTC fiyatı: 60.000 USD
• Grid seviyeleri: 59.000, 59.500, 60.000, 60.500, 61.000
• Bot, 59.000 ve 59.500 USD’ye limit alış koyar (fiyatın altında, maker)
• Fiyat 59.500’e düşer, alış gerçekleşir (maker fill)
• Bot, 60.000 USD’ye limit satış (TP) koyar (fiyatın üstünde, maker)
• Fiyat 60.000’e çıkar, satış gerçekleşir (maker fill)

Bu döngüde hem alış hem satış maker olarak gerçekleşir. Yüzde 0.02 maker fee üzerinden:

• Alış komisyonu: 1.000 USD x yüzde 0.02 = 0.20 USD
• Satış komisyonu: 1.000 USD x yüzde 0.02 = 0.20 USD
• Toplam: 0.40 USD

Aynı işlem taker fee ile yapılsa:

• Toplam: 1.000 USD x yüzde 0.05 x 2 = 1.00 USD

Grid bot, her işlem çiftinde 0.60 USD tasarruf sağlar. Günlük 50 işlem çifti ile bu ayda 900 USD fark yaratır.

Post-Only Emri Nedir?

Bazı borsalar post-only emir tipini destekler. Bu emir tipi sadece maker olarak gerçekleşir. Eğer emir anında eşleşecekse, işlem yapılmak yerine iptal edilir.

Grid bot’ları post-only desteği olan borsalarda bu emir tipini kullanarak her zaman maker fee ödemesini garantileyebilir.

Özet

• Maker, order book’a emir ekleyerek likidite sağlar; taker ise mevcut emirleri tüketir
• Maker fee genellikle taker fee’nin yarısına yakındır (örneğin yüzde 0.02 vs yüzde 0.05)
• Yüksek işlem hacimlerinde bu fark yılda binlerce dolara ulaşabilir
• Grid bot, doğası gereği maker ağırlıklı çalışır çünkü emirler fiyatın altına veya üstüne konur
• Post-only emri ile tüm işlemlerin maker olarak gerçekleşmesi garanti edilebilir
• Maker fee avantajı, grid trading’in en önemli maliyet üstünlüklerinden biridir

Sonraki Adım

Limit Order vs Market Order yazısında emir türlerini detaylı inceleyin ve grid bot’un neden limit emirleri tercih ettiğini öğrenin.