Perpetual Futures Nedir?

Perpetual Futures Nedir?

Perpetual futures (perp), vadesi olmayan vadeli islem kontratlaridir. Klasik futures kontratlarinin aksine, bir bitis tarihi yoktur. Pozisyonunuzu istediginiz kadar acik tutabilirsiniz.

Kripto piyasasinda en cok islem goren urun turudur. Binance, Bybit ve Pacifica gibi borsalarda gunluk milyarlarca dolarlik perpetual futures islemi gerceklesir.

Spot ile Perpetual Futures Arasindaki Farklar

Spot Trading

Spot trading’de gercek varligi satin alirsiniz. 1 BTC aldiginizda, o BTC cuzdan hesabinizda durur. Satamadiginiz surece elinizde kalir. Fiyat duserse zarar edersiniz ama “likidasyon” riski yoktur; BTC’niz her zaman sizindir.

Ornek: 100 dolar ile 0.001 BTC aldiniz. Fiyat %50 duserse 50 dolariniz kalir ama hala 0.001 BTC’niz vardir.

Perpetual Futures

Perp’te ise varligin kendisini almazsiniz. Fiyat hareketine dayali bir kontrat acarsaniz. Asil guclu yani: kaldirac (leverage) kullanabilirsiniz. 100 dolarla 1000 dolarlik pozisyon acabilirsiniz.

Ornek: 100 dolar teminat ile 10x kaldirac kullanarak 1000 dolarlik BTC long pozisyonu actiniz. Fiyat %5 yukselirse 50 dolar kar edersiniz (spot’ta 5 dolar olurdu). Ama fiyat %10 duserse 100 dolar kaybedersiniz ve pozisyonunuz likide olur.

Temel Farklar Tablosu

*Bazi borsalar spot short destekler ancak yaygin degildir.

Long ve Short Pozisyon

Perpetual futures’in en buyuk avantajlarindan biri, hem yukselisten hem dususten kar edebilme imkanidir.

Long Pozisyon

Fiyatin yukselecegini dusunuyorsaniz long acarsaniz. Dusuk fiyattan kontrat alir, yuksek fiyattan kapatirsiniz.

Ornek: BTC 50.000$ iken long actiniz. 55.000$‘a cikinca kapattiginiz. 5.000$ kar (kaldirac haric).

Short Pozisyon

Fiyatin dusecegini dusunuyorsaniz short acarsaniz. Yuksek fiyattan kontrat satar, dusuk fiyattan kapatirsiniz.

Ornek: BTC 50.000$ iken short actiniz. 45.000$‘a dusunce kapattiginiz. 5.000$ kar (kaldirac haric).

Funding Rate Nedir?

Perpetual futures’in vadesi olmadigini soyledik. Peki, kontrat fiyati spot fiyattan sapmasin diye ne yapilir? Iste burada funding rate devreye girer.

Funding rate, long ve short pozisyon sahipleri arasinda belirli araliklarla (genellikle her 8 saatte bir) odenen kucuk bir ucrettir.

Nasil Calisir?

• Funding rate pozitif ise: Long pozisyon sahipleri, short pozisyon sahiplerine odeme yapar. Bu, cok fazla long pozisyon acildigini ve fiyatin spot’un uzerine ciktigini gosterir.
• Funding rate negatif ise: Short pozisyon sahipleri, long pozisyon sahiplerine odeme yapar. Cok fazla short pozisyon acildigini gosterir.

Ornek: 10.000 dolarlik long pozisyonunuz var ve funding rate %0.01. Her 8 saatte 1 dolar (10.000 x 0.0001) odersiniz. Kucuk gorunse de uzun vadede birikir.

Funding rate, perp fiyatini spot fiyata yakin tutma mekanizmasidir. Grid trading gibi uzun sureli stratejilerde bu maliyeti hesaba katmak onemlidir.

Mark Price ve Last Price

Borsalarda iki onemli fiyat turu gorursunuz:

Last Price (Son Islem Fiyati)

En son gerceklesen islemin fiyatidir. Anliktir ve manipulasyona acik olabilir. Birisi cok buyuk bir satis yaptiginda last price ani olarak dusebilir.

Mark Price (Referans Fiyat)

Birden fazla kaynaktan alinan agirlikli ortalama fiyattir. Likidasyon hesaplamalarinda mark price kullanilir. Bu sayede tek bir borsadaki ani fiyat hareketi sizi haksiz yere likide etmez.

Onemli: Gridera gibi grid botlari, emir yerlesimi icin genellikle mark price kullanir. Bu, daha guvenilir ve manipulasyona karsi dayanikli bir yaklasimdir.

Perpetual Futures Neden Populer?

1. Kaldirac imkani: Kucuk sermaye ile buyuk pozisyonlar acabilirsiniz.
2. Short acabilme: Dusen piyasadan da kar edebilirsiniz.
3. Yuksek likidite: Perp piyasalari genellikle spot’tan daha likit’tir.
4. 7/24 acik: Kripto borsalari haftanin 7 gunu, gunun 24 saati calisir.
5. Esneklik: Pozisyon buyuklugunu, kaldirac oranini ve stratejiyi serbestce belirleyebilirsiniz.

Perpetual Futures Riskleri

Avantajlari buyuk oldugu kadar riskleri de buyuktur:

• Likidasyon: Kaldirac kullandiginiz icin, fiyat belirli bir noktaya geldiginde tum teminatinizi kaybedebilirsiniz.
• Funding maliyeti: Uzun sure acik kalan pozisyonlarda funding rate birikir.
• Volatilite: Kaldircli pozisyonlarda kucuk fiyat hareketleri bile buyuk etki yapar.
• Karmasiklik: Spot’a gore daha fazla kavram ve risk yonetimi bilgisi gerektirir.

Grid Trading ve Perpetual Futures

Grid trading stratejisi, perpetual futures ile mukemmel uyum saglar. Belirlenen fiyat araliginda otomatik alim satim yaparak, kucuk fiyat hareketlerinden surekli kar elde etmeyi amaclar.

Gridera, Pacifica DEX uzerinde perpetual futures grid trading botlari sunar. Bot, sizin yerinize 7/24 islem yapar ve kaldirac avantajini kullanarak sermaye verimliligini arttirir.

Ozet

• Perpetual futures, vadesi olmayan kontratlardir; istediginiz kadar acik tutabilirsiniz.
• Spot’tan farki: kaldirac kullanabilirsiniz, short acabilirsiniz ama likidasyon riski vardir.
• Funding rate, perp fiyatini spot fiyata yakin tutar ve long/short arasinda odeme yapilir.
• Mark price, likidasyon hesaplamalarinda kullanilir ve manipulasyona daha dayaniklidir.
• Kaldirac buyuk firsatlar sundugu kadar buyuk riskler de tasir.

Sonraki Adim

Perpetual futures’ta en cok kullanilan kavram olan leverage (kaldirac) konusunu bir sonraki makalede detayli olarak inceleyecegiz.

Leverage (Kaldirac) Nedir? →