Sözlük (A-Z)

Grid trading, kripto türev ve bot dünyasındaki tüm terimler tek sayfada.

A

Ask (Satış Fiyatı): Bir varlığın satılmak istendiği en düşük fiyat. Order book'ta satış tarafındaki en iyi fiyattır. Alış yapmak istediğinizde ödediğiniz fiyat genellikle ask fiyatıdır.

ATR (Average True Range): Belirli bir dönemde fiyatın ortalama ne kadar hareket ettiğini gösteren bir volatilite ölçüsü. Grid aralığını belirlerken ATR kullanmak, piyasa koşullarına uygun bir range seçmenize yardımcı olur.

B

Backtest: Bir stratejiyi geçmiş fiyat verileri üzerinde simüle ederek performansını ölçme yöntemi. Grid stratejinizi canlı paraya geçmeden önce backtest ile doğrulamanız önemle tavsiye edilir.

Bias: Botun belirli bir yöne (long veya short) ağırlık vermesi. Örneğin long bias'ta bot daha agresif alım yaparken, short bias'ta daha temkinli davranır.

Bid (Alış Fiyatı): Bir varlık için teklif edilen en yüksek alış fiyatı. Order book'ta alış tarafındaki en iyi fiyattır. Satış yaptığınızda aldığınız fiyat genellikle bid fiyatıdır.

Bootstrap: Botun ilk başladığında mevcut piyasa durumuna göre eksik grid seviyelerini hızla doldurma işlemi. Örneğin fiyat grid aralığının ortasındaysa, alttaki seviyelere anında market order göndererek pozisyon oluşturur.

Break-even: Kar veya zarar olmayan nokta. Toplam maliyet ile toplam getirinin eşitlenmesi durumudur. Bir pozisyonun break-even fiyatı, tüm fee'ler dahil sıfır kar/zarar yapacağınız seviyedir.

C

Clean Shutdown: Botun kontrollü bir şekilde kapanma süreci. Sırasıyla açık emirler iptal edilir, pozisyonlar kapatılır ve tüm kaynaklar temizlenir. Ani kapanmalardan farklı olarak açıkta kalan emir veya pozisyon bırakmaz.

Cross Margin: Hesabınızdaki tüm bakiyenin tüm açık pozisyonlar için teminat olarak kullanıldığı margin modu. Likidasyon riski daha düşüktür ancak büyük bir kayıpta tüm bakiyenizi kaybedebilirsiniz.

Cycle: Botun tekrarlayan ana döngüsü. Her cycle'da fiyat kontrol edilir, eksik emirler tespit edilir ve gerekli işlemler yapılır. Varsayılan cycle süresi genellikle 15 saniyedir.

D

DCA (Dollar Cost Averaging): Belirli aralıklarla eşit miktarda alış yaparak ortalama maliyeti düşürme stratejisi. Grid trading de bir çeşit otomatik DCA olarak düşünülebilir; fiyat düştükçe kademeli alım yapar.

Drawdown: Bir yatırımın en yüksek noktasından en düşük noktasına kadar yaşadığı değer kaybı yüzdesi. Örneğin portföyünüz 1000 USD'den 800 USD'ye düştüyse drawdown %20'dir.

Dry Run: Botun gerçek para kullanmadan simüle edilmiş ortamda çalıştırılması. Stratejinizi test etmek için idealdir; gerçek emir gönderilmez, tüm işlemler sanal olarak gerçekleşir.

E

Entry: Bir pozisyona giriş noktası. Grid trading'de her grid seviyesine yerleştirilmiş alış emri bir entry noktasıdır. Fiyat o seviyeye düştüğünde emir tetiklenir ve pozisyon açılır.

Exchange: Kripto varlıkların alım-satımının yapıldığı borsa platformu. Merkezi (CEX) veya merkeziyetsiz (DEX) olabilir. Gridera, Pacifica DEX üzerinde çalışır.

F

Fee (İşlem Ücreti): Her alım veya satım işleminde borsaya ödenen komisyon. Maker ve taker olarak ikiye ayrılır. Grid trading'de çok sayıda işlem yapıldığından fee'ler toplam kârlılığa doğrudan etki eder.

Fill: Bir emrin borsada eşleşmesi ve gerçekleşmesi. Limit emriniz karşı taraftaki bir emirle eşleştiğinde "fill" olur. Kısmi fill de mümkündür; emrin sadece bir kısmı gerçekleşir.

Funding Rate: Perpetual futures piyasasında long ve short taraflar arasında periyodik olarak el değiştiren ödeme. Pozitif funding rate'te long pozisyon sahipleri short sahiplerine ödeme yapar; negatif olursa tersi gerçekleşir.

G

Grid: Belirlenen fiyat aralığına eşit veya oransal aralıkla yerleştirilen alım-satım emirleri ağını ifade eder. Her seviyede bir alış ve bir satış emri bulunur, fiyat hareket ettikçe kar elde edilir.

Grid Break: Fiyatın grid aralığının dışına çıkması durumu. Fiyat grid_low'un altına veya grid_high'ın üstüne çıktığında bot bu durumu tespit eder ve güvenli kapanma başlatabilir.

Grid Level: Grid üzerindeki her bir fiyat seviyesi. Örneğin 100-110 USD arasında 10 seviyeli bir grid'de her 1 USD'lik aralığın başlangıç noktası bir grid level'dır.

Grid Range: Grid'in kapsadığı fiyat aralığı; en düşük (grid_low) ve en yüksek (grid_high) fiyat arasındaki bölge. Bu aralık stratejinizin çalışma sahasını belirler.

Grid Spacing: İki grid seviyesi arasındaki mesafe. Sabit (linear) veya yüzdesel (percent) olabilir. Dar spacing daha sık işlem, geniş spacing daha az ama büyük kârlı işlem üretir.

GTC (Good Till Cancel): Emir siz iptal edene kadar aktif kalır. Grid trading'de kullanılan standart emir süresi budur; emirler piyasada bekler ve fiyat o seviyeye geldiğinde otomatik gerçekleşir.

H

Hedge: Mevcut bir pozisyonun riskini azaltmak için ters yönde pozisyon açma stratejisi. Örneğin long grid çalıştırırken kısa vadeli düşüş beklentisiyle short pozisyon açmak bir hedge işlemidir.

I

IOC (Immediate or Cancel): Emrin anında gerçekleşmeyen kısmı otomatik iptal edilir. Hızlı işlem gerektiren durumlarda kullanılır; kısmi fill kabul edilir ancak beklemeye alınmaz.

Isolated Margin: Her pozisyon için ayrı teminat ayrılan margin modu. Bir pozisyon likidasyon olursa sadece o pozisyona ayrılmış teminat kaybedilir, hesaptaki diğer bakiye korunur.

K

Kaldıraç (Leverage): Sahip olduğunuzdan daha büyük pozisyon açmanızı sağlayan borçlama mekanizması. 10x kaldıraç, 100 USD teminatla 1000 USD'lik pozisyon açmanız anlamına gelir. Kar ve zarar aynı oranda büyür.

L

Leverage: Bkz. Kaldıraç. Teminatınızın katı kadar pozisyon açmanızı sağlayan mekanizma. Yüksek leverage, yüksek kar potansiyeli olduğu kadar yüksek likidasyon riski de taşır.

Likidasyon (Liquidation): Pozisyonunuzun teminatı karşılayamaz hale geldiğinde borsanın pozisyonu zorla kapatması. Tüm teminatınızı kaybedersiniz. Yüksek kaldıraç ve dar margin ile likidasyon riski artar.

Limit Order: Belirlediğiniz fiyattan veya daha iyi bir fiyattan gerçekleşecek emir. Grid trading'deki alım emirleri genellikle limit order'dır; fiyat o seviyeye gelene kadar bekler.

Long: Fiyatın yükselmesinden kar etmeyi hedefleyen pozisyon yönü. Düşükten alıp yüksekten satarak kar elde edersiniz. Grid bot long modunda fiyat düştükçe alır, yükseldiğinde satar.

M

Maker: Limit emir vererek order book'a likidite ekleyen taraf. Maker fee genellikle taker fee'den düşüktür. Grid botlar çoğunlukla maker olarak işlem yapar, bu da fee avantajı sağlar.

Margin: Bir pozisyon açmak için gereken teminat miktarı. Kaldıraçlı işlemlerde pozisyonun tamamını değil, sadece margin kadar bakiye gerekir. Margin yetersiz kalırsa likidasyon riski doğar.

Mark Price: Borsanın pozisyon değerlemesi ve likidasyon hesabı için kullandığı referans fiyat. Manipülasyonu önlemek için birden fazla kaynaktan hesaplanır; son işlem fiyatından farklı olabilir.

Market Order: Anlık olarak mevcut en iyi fiyattan gerçekleşen emir. Hızlı işlem garanti eder ancak slippage riski vardır. Bootstrap sırasında kaçırılmış grid seviyeleri için kullanılabilir.

N

Notional: Bir pozisyonun toplam dolar değeri. Örneğin 10x kaldıraçla 100 USD margin kullanıyorsanız notional değeriniz 1000 USD'dir. Fee ve funding hesaplamaları notional üzerinden yapılır.

O

Open Interest: Bir piyasada açık olan toplam pozisyon sayısı. Yüksek open interest, o piyasada aktif ilgi olduğunu gösterir. Ani değişimler büyük fiyat hareketlerinin habercisi olabilir.

Order Book: Bir borsadaki tüm açık alış ve satış emirlerinin fiyat ve miktar bazında listelendiği kayıt defteri. Bid (alış) ve ask (satış) taraflarından oluşur ve piyasanın derinliğini gösterir.

P

Paper Mode: Bkz. Dry Run. Gerçek para kullanmadan sanal ortamda işlem yapma modu. Stratejinizi riske girmeden test etmenizi sağlar.

Perpetual (Perp): Vade tarihi olmayan vadeli işlem sözleşmesi. Klasik futures'tan farkı sürekli açık kalabilmesidir. Funding rate mekanizması ile spot fiyata yakın tutulur. Grid botlar genellikle perp piyasalarda çalışır.

PnL (Profit and Loss): Kar ve zarar. Bir pozisyonun veya stratejinin ne kadar kazandırdığını ya da kaybettirdiğini gösteren temel metrik. Realized (gerçekleşmiş) ve unrealized (gerçekleşmemiş) olarak ikiye ayrılır.

Position (Pozisyon): Borsada açık olan long veya short yönlü işlem. Grid trading'de her fill olan grid seviyesi bir pozisyon oluşturur ve take profit ile kapatılır.

R

Range: Fiyatın hareket ettiği aralık. Grid trading'de range, grid_low ve grid_high arasındaki bölgeyi ifade eder. Fiyat bu aralıkta kaldığı sürece bot aktif olarak işlem yapar.

Realized PnL: Kapatılmış pozisyonlardan elde edilen gerçekleşmiş kar veya zarar. Pozisyon kapatılmadan PnL "realize" olmaz. Grid bot her TP (take profit) fill'inde realized PnL oluşturur.

Reconciliation: Botun yerel state'i ile borsadaki gerçek emir durumunu karşılaştırıp tutarsızlıkları düzeltme süreci. Eksik grid emirlerini veya kayıp take profit'leri tespit ederek otomatik onarır.

Reduce Only: Sadece mevcut pozisyonu küçültebilen, yeni pozisyon açamayan özel emir türü. Take profit emirleri reduce-only olarak gönderilir; böylece pozisyon olmadan yanlış yönde işlem açılması önlenir.

ROI (Return on Investment): Yatırım getiri oranı. Kullandığınız sermayeye göre ne kadar kar ettiğinizi yüzde olarak gösterir. Hesaplama: (Net Kar / Yatırım) x 100.

S

Short: Fiyatın düşmesinden kar etmeyi hedefleyen pozisyon yönü. Önce yüksekten satıp sonra düşükten geri alarak kar elde edersiniz. Short grid bot yükselişte satar, düşüşte geri alır.

Slippage: Emrinizin beklediğiniz fiyattan farklı bir fiyatta gerçekleşmesi. Özellikle market order'larda ve düşük likidite ortamlarında slippage yüksek olabilir. Grid botlar limit order kullanarak slippage'i minimize eder.

Spread: Bir varlığın en iyi alış (bid) ve en iyi satış (ask) fiyatı arasındaki fark. Dar spread yüksek likiditeyi, geniş spread düşük likiditeyi gösterir. Spread doğrudan işlem maliyetinizi etkiler.

Stop Loss: Zararı sınırlamak için belirlenen otomatik kapatma seviyesi. Fiyat bu seviyeye ulaştığında pozisyon otomatik kapatılır. Grid bot'ta global stop loss tanımlanabilir; tetiklenince tüm pozisyonlar kapatılır.

T

Take Profit (TP): Hedef kar seviyesine ulaştığında pozisyonu otomatik kapatan emir. Grid trading'de her grid seviyesinin bir üst seviyesi TP olarak belirlenir; fiyat yükseldiğinde kar realize edilir.

Taker: Market order veya anında eşleşen limit order ile order book'tan likidite alan taraf. Taker fee genellikle maker fee'den yüksektir. Acil işlem gerektiren durumlarda taker olursunuz.

TP: Bkz. Take Profit. Bir pozisyonun kar hedefine ulaştığında otomatik kapatılmasını sağlayan emir türüdür.

Trailing Stop: Fiyat lehinize hareket ettikçe kendini otomatik ayarlayan stop emri. Örneğin fiyat yükselirken trailing stop da yükselir, ancak fiyat düşerse sabit kalır ve tetiklenebilir.

Trend: Fiyatın belirli bir yöne doğru sürekli hareket etme eğilimi. Yükseliş trendi (uptrend), düşüş trendi (downtrend) veya yatay (sideways) olabilir. Grid trading en çok yatay ve hafif trendli piyasalarda verimli çalışır.

U

Unrealized PnL: Hala açık olan pozisyonların güncel kar veya zarar durumu. Pozisyon kapatılmadan bu değer sürekli değişir. Mevcut fiyat ile giriş fiyatı arasındaki farka göre hesaplanır.

V

Volatilite (Volatility): Fiyatın belirli bir dönemde ne kadar dalgalandığını gösteren ölçü. Yüksek volatilite grid trading için idealdir çünkü fiyat daha sık grid seviyeleri arasında hareket eder ve daha fazla işlem üretir.

W

WebSocket: Sunucu ile istemci arasında sürekli açık kalan iki yönlü iletişim kanalı. Borsa fiyat değişikliklerini, emir durumu güncellemelerini ve işlem geçmişini anlık olarak WebSocket üzerinden iletir.

Win Rate: Toplam işlemler içinde kârlı işlemlerin yüzdesi. Örneğin 100 işlemden 70'i kârlı ise win rate %70'tir. Grid trading genellikle yüksek win rate üretir ancak tek başına kârlılık göstergesi değildir.