Perpetual Futures Nedir?

Perpetual Futures Nedir?

Perpetual futures (perp), vadesi olmayan vadeli işlem kontratlarıdır. Klasik futures kontratlarının aksine, bir bitiş tarihi yoktur. Pozisyonunuzu istediğiniz kadar açık tutabilirsiniz.

Kripto piyasasında en çok işlem gören ürün türüdür. Binance, Bybit ve Pacifica gibi borsalarda günlük milyarlarca dolarlık perpetual futures işlemi gerçekleşir.

Spot ile Perpetual Futures Arasındaki Farklar

Spot Trading

Spot trading’de gerçek varlığı satın alırsınız. 1 BTC aldığınızda, o BTC cüzdan hesabınızda durur. Satamadığınız sürece elinizde kalır. Fiyat düşerse zarar edersiniz ama “likidasyon” riski yoktur; BTC’niz her zaman sizindir.

Örnek: 100 dolar ile 0.001 BTC aldınız. Fiyat %50 düşerse 50 dolarınız kalır ama hâlâ 0.001 BTC’niz vardır.

Perpetual Futures

Perp’te ise varlığın kendisini almazsınız. Fiyat hareketine dayalı bir kontrat açarsınız. Asıl güçlü yanı: kaldıraç (leverage) kullanabilirsiniz. 100 dolarla 1000 dolarlık pozisyon açabilirsiniz.

Örnek: 100 dolar teminat ile 10x kaldıraç kullanarak 1000 dolarlık BTC long pozisyonu açtınız. Fiyat %5 yükselirse 50 dolar kar edersiniz (spot’ta 5 dolar olurdu). Ama fiyat %10 düşerse 100 dolar kaybedersiniz ve pozisyonunuz likide olur.

Temel Farklar Tablosu

*Bazı borsalar spot short destekler ancak yaygın değildir.

Long ve Short Pozisyon

Perpetual futures’ın en büyük avantajlarından biri, hem yükselişten hem düşüşten kar edebilme imkânıdır.

Long Pozisyon

Fiyatın yükseleceğini düşünüyorsanız long açarsınız. Düşük fiyattan kontrat alır, yüksek fiyattan kapatırsınız.

Örnek: BTC 50.000$ iken long açtınız. 55.000$‘a çıkınca kapattığınız. 5.000$ kar (kaldıraç hariç).

Short Pozisyon

Fiyatın düşeceğini düşünüyorsanız short açarsınız. Yüksek fiyattan kontrat satar, düşük fiyattan kapatırsınız.

Örnek: BTC 50.000$ iken short açtınız. 45.000$‘a düşünce kapattığınız. 5.000$ kar (kaldıraç hariç).

Funding Rate Nedir?

Perpetual futures’ın vadesi olmadığını söyledik. Peki, kontrat fiyatı spot fiyattan sapmasın diye ne yapılır? İşte burada funding rate devreye girer.

Funding rate, long ve short pozisyon sahipleri arasında belirli aralıklarla (genellikle her 8 saatte bir) ödenen küçük bir ücrettir.

Nasıl Çalışır?

• Funding rate pozitif ise: Long pozisyon sahipleri, short pozisyon sahiplerine ödeme yapar. Bu, çok fazla long pozisyon açıldığını ve fiyatın spot’un üzerine çıktığını gösterir.
• Funding rate negatif ise: Short pozisyon sahipleri, long pozisyon sahiplerine ödeme yapar. Çok fazla short pozisyon açıldığını gösterir.

Örnek: 10.000 dolarlık long pozisyonunuz var ve funding rate %0.01. Her 8 saatte 1 dolar (10.000 x 0.0001) ödersiniz. Küçük görünse de uzun vadede birikir.

Funding rate, perp fiyatını spot fiyata yakın tutma mekanizmasıdır. Grid trading gibi uzun süreli stratejilerde bu maliyeti hesaba katmak önemlidir.

Mark Price ve Last Price

Borsalarda iki önemli fiyat türü görürsünüz:

Last Price (Son İşlem Fiyatı)

En son gerçekleşen işlemin fiyatıdır. Anlıktır ve manipülasyona açık olabilir. Birisi çok büyük bir satış yaptığında last price ani olarak düşebilir.

Mark Price (Referans Fiyat)

Birden fazla kaynaktan alınan ağırlıklı ortalama fiyattır. Likidasyon hesaplamalarında mark price kullanılır. Bu sayede tek bir borsadaki ani fiyat hareketi sizi haksız yere likide etmez.

Önemli: Gridera gibi grid botları, emir yerleşimi için genellikle mark price kullanır. Bu, daha güvenilir ve manipülasyona karşı dayanıklı bir yaklaşımdır.

Perpetual Futures Neden Popüler?

1. Kaldıraç imkânı: Küçük sermaye ile büyük pozisyonlar açabilirsiniz.
2. Short açabilme: Düşen piyasadan da kar edebilirsiniz.
3. Yüksek likidite: Perp piyasaları genellikle spot’tan daha likittir.
4. 7/24 açık: Kripto borsaları haftanın 7 günü, günün 24 saati çalışır.
5. Esneklik: Pozisyon büyüklüğünü, kaldıraç oranını ve stratejiyi serbestçe belirleyebilirsiniz.

Perpetual Futures Riskleri

Avantajları büyük olduğu kadar riskleri de büyüktür:

• Likidasyon: Kaldıraç kullandığınız için, fiyat belirli bir noktaya geldiğinde tüm teminatınızı kaybedebilirsiniz.
• Funding maliyeti: Uzun süre açık kalan pozisyonlarda funding rate birikir.
• Volatilite: Kaldıraçlı pozisyonlarda küçük fiyat hareketleri bile büyük etki yapar.
• Karmaşıklık: Spot’a göre daha fazla kavram ve risk yönetimi bilgisi gerektirir.

Grid Trading ve Perpetual Futures

Grid trading stratejisi, perpetual futures ile mükemmel uyum sağlar. Belirlenen fiyat aralığında otomatik alım satım yaparak, küçük fiyat hareketlerinden sürekli kar elde etmeyi amaçlar.

Gridera, Pacifica DEX üzerinde perpetual futures grid trading botları sunar. Bot, sizin yerinize 7/24 işlem yapar ve kaldıraç avantajını kullanarak sermaye verimliliğini artırır.

Özet

• Perpetual futures, vadesi olmayan kontratlardır; istediğiniz kadar açık tutabilirsiniz.
• Spot’tan farkı: kaldıraç kullanabilirsiniz, short açabilirsiniz ama likidasyon riski vardır.
• Funding rate, perp fiyatını spot fiyata yakın tutar ve long/short arasında ödeme yapılır.
• Mark price, likidasyon hesaplamalarında kullanılır ve manipülasyona daha dayanıklıdır.
• Kaldıraç büyük fırsatlar sunduğu kadar büyük riskler de taşır.

Sonraki Adım

Perpetual futures’ta en çok kullanılan kavram olan leverage (kaldıraç) konusunu bir sonraki makalede detaylı olarak inceleyeceğiz.

Leverage (Kaldıraç) Nedir? →