Maker vs Taker Farki

Maker Nedir?

Maker, piyasaya likidite ekleyen trader’dir. Bir limit emir koydugunuzda ve bu emir hemen eslesmezse, order book’a yeni bir emir eklenmis olur. Bu emirle siz piyasaya likidite saglarsiniz ve “maker” olursunuz.

Ornek: BTC fiyati 60.000 USD iken siz 59.500 USD’den alis emri koyarsaniz, bu emir hemen eslesmez. Order book’un bid tarafinda bekler. Fiyat 59.500 USD’ye dustugunde emriniz gerceklesir. Bu islemde siz maker olursunuz.

Maker’larin temel ozelligi: Emri koyduktan sonra eslesmeyi beklerler. Sabirli trader’dirlar.

Taker Nedir?

Taker, piyasadan likidite alan trader’dir. Market order gonderdiginizde veya limit emriniz aninda eslestiginde, order book’taki mevcut bir emri tuketirsiniz. Bu durumda “taker” olursunuz.

Ornek: BTC fiyati 60.000 USD iken siz 60.000 USD’den market alis emri gonderirsiniz. Order book’taki 60.000 USD fiyatli satis emri aninda eslesir. Siz taker olursunuz.

Taker’larin temel ozelligi: Aninda islem isterler. Acil islem yapan trader’dirlar.

Fee (Komisyon) Farki

Borsalar, maker ve taker icin farkli komisyon oranlari uygular. Maker’lar piyasaya likidite ekledigi icin genellikle daha dusuk komisyon oder. Hatta bazi borsalar maker’lara negatif komisyon bile verir (yani islem basina odeme yapar).

Tipik bir komisyon tablosu:

Bu iki oran arasindaki fark kucuk gorunebilir, ancak yuksek hacimli islemlerde ciddi bir maliyet farki olusturur.

Rakamlarla Karsilastirma

Aylik 100.000 USD hacimde islem yaptiginizi dusunelim:

Tum islemler taker olarak: 100.000 x yuzde 0.05 = 50 USD komisyon

Tum islemler maker olarak: 100.000 x yuzde 0.02 = 20 USD komisyon

Fark: Ayda 30 USD tasarruf. Yilda 360 USD.

Simdi aylik 1.000.000 USD hacimde islem yapan bir grid bot dusunun:

Taker: 1.000.000 x yuzde 0.05 = 500 USD Maker: 1.000.000 x yuzde 0.02 = 200 USD

Fark: Ayda 300 USD, yilda 3.600 USD. Bu fark dogrudan net karinizi etkiler.

Bir Islem Ne Zaman Maker, Ne Zaman Taker Olur?

Kural basittir: Emriniz order book’a eklenip beklerse maker, aninda eslesirse taker.

Maker olan durumlar:

• Mevcut fiyatin altinda limit alis emri (buy below market)
• Mevcut fiyatin ustunde limit satis emri (sell above market)
• Post-only emri (zorla maker yapar, taker olacaksa iptal eder)

Taker olan durumlar:

• Market order (alis veya satis)
• Mevcut fiyatin ustunde limit alis emri (aninda eslesir)
• Mevcut fiyatin altinda limit satis emri (aninda eslesir)
• Stop-loss tetiklendiginde (genellikle market order’a donusur)

Grid Trading’de Maker Avantaji

Grid trading stratejisi dogasi geregi maker agirliklidir. Bunun nedeni, grid bot’un calisma mantigi ile ilgilidir.

Grid bot su sekilde calisir:

1. Mevcut fiyatin altindaki seviyelere limit alis emirleri koyar
2. Fiyat dusup emri doldurulunca, ustundeki seviyeye limit satis (TP) emri koyar
3. Her iki durumda da emir order book’a eklenir ve eslesmeyi bekler

Her iki adimda da emir mevcut fiyattan uzakta konumlandirilir. Bu nedenle emirler genellikle aninda eslesmez ve order book’ta bekler. Sonuc olarak grid bot islemlerinin buyuk cogunlugu maker olarak gerceklesir.

Somut ornek:

• BTC fiyati: 60.000 USD
• Grid seviyeleri: 59.000, 59.500, 60.000, 60.500, 61.000
• Bot, 59.000 ve 59.500 USD’ye limit alis koyar (fiyatin altinda, maker)
• Fiyat 59.500’e duser, alis gerceklesir (maker fill)
• Bot, 60.000 USD’ye limit satis (TP) koyar (fiyatin ustunde, maker)
• Fiyat 60.000’e cikar, satis gerceklesir (maker fill)

Bu dongude hem alis hem satis maker olarak gerceklesir. Yuzde 0.02 maker fee uzerinden:

• Alis komisyonu: 1.000 USD x yuzde 0.02 = 0.20 USD
• Satis komisyonu: 1.000 USD x yuzde 0.02 = 0.20 USD
• Toplam: 0.40 USD

Ayni islem taker fee ile yapilsa:

• Toplam: 1.000 USD x yuzde 0.05 x 2 = 1.00 USD

Grid bot, her islem ciftinde 0.60 USD tasarruf saglar. Gunluk 50 islem cifti ile bu ayda 900 USD fark yaratir.

Post-Only Emri Nedir?

Bazi borsalar post-only emir tipini destekler. Bu emir tipi sadece maker olarak gerceklesir. Eger emir aninda eslesecekse, islem yapilmak yerine iptal edilir.

Grid bot’lari post-only destegi olan borsalarda bu emir tipini kullanarak her zaman maker fee odemesini garantileyebilir.

Ozet

• Maker, order book’a emir ekleyerek likidite saglar; taker ise mevcut emirleri tuketir
• Maker fee genellikle taker fee’nin yarisina yakindir (ornegin yuzde 0.02 vs yuzde 0.05)
• Yuksek islem hacimlerinde bu fark yilda binlerce dolara ulasabilir
• Grid bot, dogasi geregi maker agirlikli calisir cunku emirler fiyatin altina veya ustune konur
• Post-only emri ile tum islemlerin maker olarak gerceklesmesi garanti edilebilir
• Maker fee avantaji, grid trading’in en onemli maliyet ustunluklerinden biridir

Sonraki Adim

Limit Order vs Market Order yazisinda emir turlerini detayli inceleyin ve grid bot’un neden limit emirleri tercih ettigini ogrenin.